Jak długo rosną grzyby z growkitu?

Obserwacja grzybów funkcjonalnych, jadalnych czy grzybni do badań mikroskopowych to coraz częstsze hobby fanów mykologii. Praca jednak z takim materiałem biologicznym wymaga wiedzy, ostrożności, ale też, jak czasem pokazuje rzeczywistość, cierpliwości. Wielu amatorów tej dziedziny nauki często zastanawia się jak szybko rosną grzyby z growkitu. To ciekawy temat, który poruszam w tym tekście. Jeśli Ciebie również nurtuje to i podobne pytania – zachęcam do przeczytania niniejszego artykułu!

Grzyby w growkicie a w naturze – różnice, wpływające na wzrost

Jeśli dopiero planujesz wejść głębiej w świat mykologii, to być może dokonywałeś już swoich pierwszych obserwacji w naturze. Wiedz jednak, że zachowanie grzybów w środowisku naturalnym, a w growkicie, fundamentalnie się różni. Dlaczego? Przyjrzyjmy się temu.

Zacznijmy od tego, w jakich warunkach przychodzi „pracować” grzybni w otoczeniu natury. Niezależnie, czy rosną na polanach, w lasach, łąkach czy dżunglach – mają w nich określoną funkcję. Porastając glebę, drewno i inną materię organiczną (nie zawsze nieożywioną, bo mogą być też pasożytami!), przywracają środowisku pewne składniki odżywcze. Rozwijają się na niej zazwyczaj z zarodników, z których grzybnia dopiero zaczyna kiełkować. Należy przy tym zaznaczyć, że nigdy nie działa ona w próżni. Ma bardzo silną konkurencję ze strony innych organizmów, w tym pozostałych gatunków grzybów, występujących w danym biomie oraz drobnoustrojów. Dodatkowo ich wzrost uzależniony jest od sezonu oraz pogody. Mogą albo sprzyjać rozwojowi owocników, więc i rozmnażaniu, albo hamować je.

W growkicie sytuacja wygląda zgoła inaczej. Nabywając taką paczkę – czy to grzybów z polskich lasów, czy wykorzystywanych w tradycyjnej medycynie chińskiej, dostajesz rozwinięte mycelium, zaszczepione na substracie. Do tego, o ile growkit został prawidłowo „wyprodukowany” i właściwie go obsługujesz, funkcjonuje w warunkach zerowej konkurencji (podkreślam – to stan pożądany, wymagający starannego dbania o sterylność). Grzyb może więc pożerać wszystkie obecne w podłożu składniki odżywcze. Dodatkowo w paczce są ściśle kontrolowane warunki, a jeśli ustawisz ją w odpowiednim miejscu, zapewnisz jednolitą temperaturę, wilgotność i wentylację – grzybnia będzie pracować bardzo intensywnie.

Naturalnie trochę inaczej wygląda to w przypadku zaszczepiania płynnych kultur. W tym przypadku bowiem prowadzisz taki growkit od momentu, gdy grzyb dopiero zaczyna kolonizować substrat. Wymaga to więc więcej czasu niż w przypadku zwykłych paczek wzrostu.

Jakie warunki sprzyjają szybszemu wzrostowi grzybów w growkicie?

Wyposażony w powyższą wiedzę z pewnością widzisz, jak wiele zależy raz – od dobrego dostawcy, a dwa – od osoby, która zajmuje się growkitem. W przypadku produktów full auto proces jest zautomatyzowany do maksimum, co mocno wpływa na wygodę obserwacji. Użytkownik wtedy musi po prostu ustawić pakunek w odpowiednim miejscu.

Od tego, gdzie się go postawi, zależy, jak długo rośnie growkit. Warto więc znaleźć mu spokojną przestrzeń, gdzie temperatura jest stabilna. Większość gatunków najlepiej odnajduje się w granicach około 18-24° Celsjusza. Jeśli będzie zbyt wysoka – zwiększa się ryzyko wystąpienia stresu metabolicznego i infekcji. Przy zbyt niskiej natomiast grzyb zaczyna poniekąd hibernować, a na pewno zwalnia jego metabolizm.

Inna kwestia to wilgotność. Dla grzybów optymalna wynosi około 80-95%. Oznacza to więc, że potrzebują sporo wilgoci w powietrzu, ale absolutnie nie należy „zalewać” grzybni wodą. Stojąca ciecz bowiem może powodować rozwój bakterii i pleśni. Zbyt niska wilgotność natomiast spowalnia rozwój owocników i grzybni jako takiej.

Oprócz tego na tempo kolonizacji i wzrost owocników oddziałuje również wentylacja paczki. Do właściwego rozwoju potrzeba odpowiedniej ilości tlenu, a zbyt duże ilości dwutlenku węgla z kolei mogą „dusić” grzyba, powodując wykształcenie się długich trzonków o niewielkich kapeluszach. Dodatkowo zaburzony zostaje rozwój grzybni, która zamiast silnej struktury częściej tworzy chaotycnzy puch.

Trzeba pamiętać też, że na tempo pracy grzybni wpływa światło. Nie działa ono jednak jak u roślin, czerpiących z niego energię. Natomiast pobudza grzyby do owocnikowania. Stanowi więc tzw. sygnał morfogenetyczny.

Różnice w tempie kolonizacji i wzrostu w zależności od gatunku i odmiany

Trzeba wziąć pod uwagę jeszcze jeden czynnik – od tego, jaki gatunek czy nawet odmiana „zamieszkuje” dany growkit, zależy czas kolonizacji i owocnikowania. Bardzo szybko na przykład dojrzewają boczniaki i niektóre tropikalne gatunki. W ich przypadku zbiory następują nawet po 10 dniach, czasem po 2-3 tygodniach. Większość grzybów natomiast wymaga od około 3 do 6 tygodni. Natomiast shiitake potrzebują od 1-2 miesięcy (w paczkach wzrostu).

Trzeba pamiętać jednocześnie, że grzyby miewają swoje odmiany. Przeznaczona do badań mikroskopowych, grzybnia Psilocybe cubensis ma warianty, które pracują albo bardzo szybko (wręcz błyskawicznie), albo dość wolno „konsumują” podłoże. Wciąż jednak gatunek ten można zakwalifikować do tych szybszych grzybów. A jak długo rosną grzyby z growkitu Psilocybe cubensis? Standardowo od momentu „wybudzenia” mycelium, owocniki mogą pojawić się nawet po 10 dniach. W przypadku wolniejszych odmian potrzebują kilku, zwykle trzech, tygodni.

Jak przebiega proces od momentu zaszczepienia grzybni do owocnikowania?

Dużo miejsca poświęciłem temu, jak rozwijają się grzyby w gotowym growkicie. A ile trwa kolonizacja i owocnikowanie w przypadku, gdy dopiero wprowadzamy mycelium na substrat? Pominę w tym miejscu przygotowanie samego podłoża, bo to osobny temat. Przyjrzyjmy się natomiast rozwojowi od momentu zaszczepienia, gdy grzybnia dopiero zaczyna kolonizować. Zwykle okres ten trwa około 3 do 5 tygodni. Kiedy zaś zajmie już większość pożywki, wtedy można indukować owocnikowanie.

Przez czas, aż strzępki rozwijają się i tworzą „ciasto” na ziarnie czy innym substracie, najważniejsze jest sprawdzanie, czy wszystko przebiega „zgodnie z planem”. W pewnym momencie, gdy już zajmie cały substrat, zaczynają powstawać pierwsze zawiązki. W kontekście wykształcania owocników duże znaczenie ma pojęcie „flush”. To rodzaj zsynchronizowanej fali owocnikowania, podczas której grzybnia aktywuje wiele punktów wzrostu, a dojrzałe okazy rozwijają się w krótkim, intensywnym oknie czasowym. Po zbiorze zaś następuje faza regeneracji, a po niej – kolejny wysyp. 

A ile trwa pierwszy flush growkit? Zazwyczaj od pojawienia się pinów do zbioru mija od 3 do 7 dni. Z kolei, nazwijmy to, aktywny okres pierwszego owocnikowania, zamyka się w 5-10 dniach. Wciąż trzeba pamiętać, że uwarunkowane to jest też gatunkiem i odmianą grzyba! Dla ciekawych – od momentu pojawienia się zawiązków u Psilocybe cubensis mija zazwyczaj od 3 do 7 dni, w trakcie których przez 1-2 dni pojawiają się piny, przez kolejne 4 doby owocniki gwałtownie rosną, a dojrzewają w ciągu 24-48 godzin.

Grzyby wymagają cierpliwości i stałych warunków

Jeśli pracujesz z growkitem – zazwyczaj możesz oczekiwać dużo szybszych efektów. Zazwyczaj w ciągu 2-3 tygodni wiele gatunków z królestwa fungi obdaruje Cię swoimi owocami. Natomiast rozpoczęcie obserwacji od zaszczepienia kultur grzybni na substracie wymaga dużo więcej cierpliwości. Wynika to z faktu, że mycelium dopiero udomawia się w konkretnych warunkach. Jednocześnie trzeba pamiętać, że niektóre gatunki, jak wspomniane wyżej Psilocybe cubensis mogą być wytwarzane jedynie przez licencjonowane laboratoria. Mykolodzy-amatorzy mogą jedynie podziwiać piękno grzybni tego niesamowitego gatunku.