Dlaczego grzybnia rośnie nierównomiernie?

Grzyby to fascynujące organizmy, wciąż zaskakujące swoimi zachowaniami – obserwatorów-amatorów i naukowców, którzy poświęcili im całe życie. Jedną z największych zagadek, jaka trapi pasjonatów mykologii, jest to, dlaczego grzybnia wydaje się rozrastać i kolonizować losowo, czasem wręcz chaotycznie, a czasem rozwija się tylko w jednym miejscu. Wbrew pozorom – organizmy te mają za tym swój „większy plan”. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na ten temat – zachęcam Cię już teraz do przeczytania tego artykułu.

Co wpływa na rozwój grzybni w growkicie?

W każdej sytuacji – przede wszystkim warunki atmosferyczne, w tym wilgotność i temperatura. Natomiast w środowisku naturalnym mycelium ma niemal nieograniczone możliwości rozwoju. To jest, jeśli tylko wystąpiły okoliczności sprzyjające jej rozrostowi, to może rosnąć dosłownie tam, gdzie się da – szukając pokarmu, który odżywi grzyba albo uciekając przed mogącymi zaszkodzić mu toksynami.

Z drugiej strony w przyrodzie organizmy te rywalizują one z innymi „konkurentami”, zasiedlającymi otoczenie. Począwszy od pozostałych gatunków grzybów, przez bakterie po drapieżniki. To sprawia, że grzybnia musi działać agresywnie. To jej „być albo nie być”. Do tego ma rozmaite źródła energii, co z jednej strony sprzyja rozwojowi, a z drugiej – wymaga adaptacji i produkcji większej ilości różnych enzymów.

W growkicie wygląda to inaczej. Przede wszystkim przestrzeń rozwoju jest ograniczona, co ma swoje minusy i plusy. Do wad takiego środowiska zaliczamy ewentualne kontaminacje. Jeśli dojdzie do skażenia – mycelium nie ma dokąd uciekać i grozi jej w krótkim czasie zajęcie przez agresora. Z drugiej strony zamknięte środowisko to zerowa rywalizacja (o ile nie dojdzie do ww. skażenia). To sprawia, że działa w swoim tempie, ale też staje się wrażliwsza na nagłe zmiany. Nawet różnica w zakresie 1-2° Celsjusza może wpływać na tempo wzrostu. Jednocześnie „paczki wzrostu” zapewniają jej jednolite źródło energii, co przyspiesza metabolizm.

Jak szybko rośnie grzybnia i grzyby?

Przede wszystkim – tempo wzrostu zarówno części wegetatywnej grzyba, jak i „narządów rozrodczych” (czytaj – owocników) jest zmienne i zależy od różnego rodzaju czynników, w tym warunków atmosferycznych. Obrazowo proces ten można porównać do startu rakiety. Przez długi czas dzieje się niewiele albo inaczej – bardzo dużo, ale pod powierzchnią, przez co czasem odnosi się wrażenie, że wystrzał nigdy się nie odbędzie. Jednak w pewnym momencie, zdarzenie po zdarzeniu, proces nabiera gwałtownego tempa.

Podobnie wygląda to w przypadku przedstawicieli królestwa fungi. Naturalnie – warunki, jakie zapewnia im growkit, decyduje o tym, jak szybko rosną grzyby. Jeśli tylko zapewni się im odpowiednią temperaturę, oscylującą w okolicach 21-24° Celsjusza, to w pewnym momencie wzrost może być gwałtowny.

Kolonizacja to przygotowanie do startu. W tym czasie grzybnia średnio przyrasta około 2 do 7 mm na dobę. Rozplenianie się na substracie zaś trwa mniej więcej od tygodnia do dwóch. W tym czasie na plesze pojawia się biały puch. W zależności od tego, czy jest on skumulowany, czy rozproszony, owocowanie następuje odpowiednio szybciej lub później.

Gdy nadejdzie ten czas, powstają primordia, potocznie nazywane pinami. Formują się one najczęściej w ciągu 2-3 dni, a proces ich tworzenia się trwa do około 5 dni. Po tym okresie zaczynają gwałtownie rosnąć, podwajając swoją objętość nawet w ciągu 24 godzin. Owocnik osiąga pełną dojrzałość w okresie od 4 do 7 dni.

Ostatecznie – ile rośnie grzyb od momentu pobudzenia mycelium do wykształcenia pełnego owocnika? Wskazuje się, że proces ten zwykle zamyka się w ciągu 16-30 dni. Trzeba jednak mieć na uwadze, że wpływają na niego rozmaite czynniki, w tym temperatura, wilgotność i dostępność tlenu. Jeśli zauważa się brak owocowania grzybni, może to świadczyć o:

• zbyt niskiej lub zbyt wysokiej temperaturze,
• zbyt dużym stężeniu CO2,
• przy zmianie zapachu i koloru – prawdopodobnej kontaminacji.

Czy to normalne, że grzybnia rośnie w jednym miejscu?

Wiele osób niepokoi jeszcze inny objaw. Mianowicie to, że grzybnia rośnie tylko w jednym miejscu. Czy to coś złego? Otóż… nie, a przynajmniej nie zawsze. Wynika to bowiem z faktu, że mycelium szuka optymalnych warunków do rozwoju i „inwestuje” siły tam, gdzie najbardziej się to opłaca. Może więc rosnąć bardziej w kierunku wnętrza pomieszczenia (bo od ściany, szczególnie zewnętrznej, bywa niższa temperatura) lub wybierać fragment substratu, który jest idealnie dla niej wilgotny. Co więcej – nawet ułożenie growkitu czasem decyduje o tym, jak grzybnia będzie się rozrastać. Wiąże się to bowiem ze stężeniem i cyrkulacją dwutlenku węgla i tlenu w opakowaniu.

Naturalnie – jeśli zauważy się takie zachowania grzyba, warto baczniej go obserwować. Wzrost grzybni w jednym miejscu bowiem może być też odpowiedzią na niewidoczne jeszcze skażenie bakteriami, wywołujące zmianę pH i pojawienie się szkodliwych dla mycelium toksyn.

Grzybnia to delikatna, ale i inteligentna struktura

Niezależnie od tego, jakiego rodzaju grzyby masz w growkicie, pamiętaj, że kierują się one jednym, głównym założeniem – przetrwać. Szukają więc optymalnych warunków rozwojowych, kalkulują, kiedy co się opłaca, a także bronią się przed potencjalnymi zagrożeniami. Jeśli więc dostrzegasz, że grzybnia rośnie „dziwnie”, obserwuj ją. Zwróć uwagę też na jej otoczenie – temperaturę, wentylację czy potencjalne źródła zanieczyszczeń. Dzięki temu będziesz w stanie lepiej zrozumieć jej działanie.